در حال بارگذاری ...

لزوم ترویج سند راهبردی کشور در امور نخبگان

*محمد حسین جهانگیری*

مسئله فرهنگ سازی و ترویج  امری بسیار مهم در تحقق اهداف سند راهبردی کشور در امور نخبگان است. سنگ بنای پایداری و شناخت هر مقوله ای فرهنگ سازی و نهادینه شدن آن در لایه های مختلف جامعه است. بدون شک اجرایی سازی سند راهبردی در فضای همکاری و تعامل با سایر دستگاههای اجرایی مشتمل بر ترویج و گفتمان سازی اتفاق خواهد افتاد. برای فرهنگ سازی و ترویج  لازم است گفتمان صحیح نخبگانی جایگزین سایر گفتمان های رایج و حاکم بر فضای علمی کشور گردد و تمام عناصر در چارچوب همین گفتمان سیر و تنفس کنند. در این زمینه لازم است فهرستی دقیق و کامل از الزامات اساسی آماده شود و این الزامات و سیاست ها، چه در مرحله تولید محتوا و چه در مرحله اجرا، پیش چشم متولیان امر اجرایی سند قرار داشته باشد، تا این راهبردها و اقدامات مسیر درست را به سمت تحقق اهداف ترسیم شده  هدایت کند. با توجه به موارد ذکر شده می توان به برخی از این الزامات از جمله اصول حاکم بر سند نخبگان و تعاریف مربوط به نخبگی اشاره نمود.

فعالان اجرایی سازی سند راهبردی کشور در امور نخبگان نباید تصور کنند که گفتمان مدنظر در یک مقطع کوتاه و مشخص به اهدافش خواهد رسید؛ زیرا این امر مثل هر پدیده گفتمانى دیگرى، زمان بر خواهد بود. بر این اساس لازم است به این سؤال پاسخ داد که چرا سند راهبردی کشور در امور نخبگان مبتنی  بر ارزشهاى اسلامى و ایرانى، میبایست گفتمان سازى شود؟ از اهداف ترویج ناظر به گفتمان سند راهبردی کشور در امور نخبگان می توان موارد زیر را نام برد:

  • نهادینه شدن اصول حاکم بر سند در افکار و تصمیم گیری نظام نخبگانی (راهبران حوزه نخبگان).
  • شناساندن سند نخبگان به جامعه مخاطب مورد نظر
  • کمک به نهادینه شدن گفتمان سند در جامعه مخاطب
  • همسان سازی افکار اجتماع نخبگانی و نظام نخبگانی
  • ایجاد قالب فکری جدید و همسو با سند در نگرش و نحوه تعامل با نخبگان و نظام نخبگانی در سطح جامعه.

به نظر می رسد مروری بر مفاهیم ترویج، تبلیغ،گفتمان سازی،اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در تبیین مفهوم ترویج مثمر ثمر باشد. مسئولین ترویج می بایست بین مفاهیم فوق تمایز قائل شوند و هرکدام را در جای مناسب استفاده نمایند. در انجام برخی فعالیت ها ترویج همراه با یکی از مفاهیم نامبرده به کار برده می شوند. به طور مثال ممکن است در تولید برنامه ای تصویری همراه ترویج، تبلیغ اطلاع رسانی نیز صورت پذیرد.

ترویج: ترویج همگانی کردن موضوعی مشخص، در اجتماعی معین، با هدف نهادینه شدن موضوع است.ترویج مقوله ای اثرگذار و جذاب است.

تبلیغ: رساندن یک پیام، فکر، عقیده و موضوعی مشخص، با هدف آگاه ساختن و اثرگذاری در مخاطب از ماهیت موضوع است. تبلیغ، کوششی سنجیده است که هدف نهایی آن نفوذ در عقاید یا رفتار افراد برای تامین مقاصد از پیش تعیین شده می باشد. تبلیغ، همواره جهت دار بوده، و هدف از آن، نه لزوما آگاه سازی، بلکه تاثیرگذاری بر دیگری است.

گفتمان سازی: گفتمان به مجموعه قواعد و پیش شرط های اولیه اطلاق می شود که با گفتمان سازی نهادینه  می شوند. به نوعی سند نخبگان که حاوی مباحث نوینی در قالب اصول حاکم بر سند در حوزه نخبگانی که در بردارنده ی یک گفتمان جدید است.

اطلاع رسانی: آگاهی بخشی از وضع فعلیِ موضوع مورد نظر است (لذا نیازمند ذهنیت یا شناخت قبلی مخاطب از موضوع مورد نظر است)

فرهنگ سازی: غایت ترویج گفتمان سازی است و بمعنی تبدیل آن گفتمان به باورها و ارزشها و فرهنگ حاکم بر جامعه است.

توسعه: لزوما توسعه به معنی فراگیری و صرفا ترویج نیست، بلکه با بسط موضوع مورد نظر نیز همراه بوده؛ وخودِ موضوع نیز گسترش می یابد.

دسته بندیمخاطبان سندبر اساس رویکردها، مفاهیم، راهبردها و همچنین دو معیار« ارتباط مخاطب با سند» و «مسئوولیت مخاطب در قبال سند» به صورت زیر تقسیم بندی می شوند.

مخاطبین حاکمیتی(نظام نخبگانی): شامل مجموعه بخش های مختلف کشور مشتمل بر نقش آفرینان، نهادها، قوانین،سازوکارها و روندهایی است که بر فعالیت های نخبگانی و اجتماع نخبگانی به صورت مستقیم اثرگذارند.

مخاطبین غیرحاکمیتی(اجتماع نخبگانی): شامل افراد یا گروه هایی است که به تشخیص بنیاد ملی نخبگان، توانمندی های بالقوه یا بالفعل انجام فعالیت های نخبگانی را دارا هستند، بنابراین شامل همه افراد و گروه های نخبه و صاحب استعداد برتر است.

ترویج و گفتمان سازی فرآیندی نرم و تدریجی است. هر چه این فرآیند از تبلیغ و گامهای اولیه به سمت نهادینه شدن و فرهنگ سازی پیش رود، مخاطبان آن تبدیل به متولیان ترویج گفتمان سند خواهندشد. در نتیجه با وجود آنکه متولی اولیه ترویج سند ، در ابتدا بنیاد ملی نخبگان است ولی آنچه صحیح بنظر می رسد که به مرور نظام نخبگانی و اجتماع نخبگانی و سایر عموم جامعه نیز به جمع متولیان خواهند پیوست؛ و به صورت یک فرآیند خود به خودی امر ترویج تحقق خواهد یافت.

در تعقیب این هدف خطیر یعنی ترویج سند چه بسا موانع و مشکلاتی برای اشاعه فرهنگ گفتمان سازی پیش رو خواهیم داشت.ریشه یابی و واکاوی این موانع، ،نقش مهمی در اشاعه سند دارد. از مهمترین موانع می توان به عدم ارائه راههای صحیح در ترویج و نادیده انگاشتن سطح مخاطبان و ظرفیت وجود آنها در بیان مفاهیم سند و نیز عدم توجه به شرایط زمانی در اقدام و عوامل محیطی و سازمانی اشاره کرد. مسئولین اجرایی سازی سند در صدد هستند ضمن بیان آسیب ها و موانع موجود در هرکدام از روشها ترویج، به ارزیابی پیامدهای مثبت و منفی با توجه به راهبردها و اقدامات سند پرداخته و سپس به ارائه راهکارهایی موثر و مفید در جهت ترویج هر چه بهتر در سطح جامعه و مخاطبین مورد نظر بپردازد.

زمانی می توان به اجرایی سازی سند امیدوار بود که سازمان ها و دستگاه های مرتبط و همکار در سند، اجرای سند را مسئله سازمانی خود تلقی کنند و یک تعلق خاطر و دلبستگی به این مسئله پیدا کنند و خود یکی از متولیان ترویج سند راهبردی کشور در امور نخبگان باشند.

*مدیر اجرایی ستاد اجرایی سازی سند راهبردی کشور در امور نخبگان*




نظرات کاربران